Hoe traceerbare kwaliteitskoffie en eerlijke inkomens met elkaar in verband staan in Sierra Leone

Ne een jaar van online samenwerken om het innovatieve pilot project RECLAIM Sustainability! op te zetten, waren Fairfood en Solidaridad West-Afrika weer samen terug in het veld om cacao te traceren in Sierra Leone, en daarmee een volgende een stap te zetten om de business case voor een eerlijke verdeling van waarde in de keten te bewijzen.

Het was een lange tijd geleden dat we op pad waren, maar het Fairfood-team was terug in het veld. Dit keer om cacao in Sierra Leone te traceren. Na de Honduraese koffie pilot, in juni begonnen, gaan we nu een andere fase van het RECLAIM Sustainability! Programma in, waarin we nauw samen werken met verschillende spelers in de keten om cacao te traceren en extra waarde voor de boeren toe te voegen middels het verzamelen van data.

Deze pilot zal ervoor zorgen dat lokale kopers organisaties, retailers en consumenten kunnen informeren over waar hun producten vandaan komen en onder welke omstandigheden ze geproduceerd worden. “Boeren zijn constant bewijs aan het leveren over kwaliteit en betalingen die waarde toevoegen aan het uiteindelijke product, dus het is alleen maar eerlijk dat zij ook profiteren van de winsten”, legt directeur Sander de Jong uit. Dankzij wat wij graag een ‘Data Premium’ noemen, kan er binnenkort een extra bedrag worden uitgekeerd aan de boeren voor de data die zij delen en door ons Trace platfrom komt het geld direct in hun zakken terecht.  

Sierra Leone - Comms
In een land waar 60% van de bevolking in armoede leeft, begint terugvorderen van echte duurzaamheid met het rechtzetten van echte duurzame relaties die ervoor zorgen dat de mensen die ons voedsel produceren een eerlijk inkomen ontvangen en een echte inbreng hebben in het besluitvormingsproces
Sander de Jong, Fairfood Foto: Tewa Moseray, boer betrokken in de pilot

Een keten vol uitdagingen

Samen met Solidaridad West Afrika, is het ons gelukt om de belangrijkste spelers – boeren, lokale exporteurs en overheidsfunctionarissen – in de cacaoketen van Sierra Leone te ontmoeten, naar ze te luisteren en van ze te leren. Verzonken in conflicten sinds de onafhankelijkheid in 1961, staat het land op nummer 181 van de 189 in de Human Development Index, en de meerderheid van de bevolking woont op het platteland. Werken aan oplossingen om voedselwerkers op het platteland en hun gemeenschappen een betere positie te geven, is dan ook van dringend belang.

Onze reis begon in een uitdagende context, maar heeft grote kans een verandering te bewerkstelligen: Nederland alleen al consumeerde 98% van de in Sierra Leone geproduceerde cacao in 2020. Met een relatief kleine productie in vergelijking met andere West-Afrikaanse landen zoals Ghana en Ivoorkust – die samen goed zijn voor 70% van de cacaoproductie in de wereld – is in de afgelopen jaren Sierra Leone’s productie gestaag gestegen op de internationale ranglijsten. Maar in tegenstelling tot zijn buren, zijn de Sierra Leoners niet van plan om de winst te gaan zoeken in kwantiteit. “De ambitie is dat consumenten chocolade uit Sierra Leone kunnen herkennen en dit als een goede reden zien om het te kopen. Kwaliteit zal in de concurrentie ons pluspunt zijn”, zegt Ibragim Sanno, manager van Randlyn Holdings Ltd., lokale koper werkend aan Sierra Leone’s eerste partij eerlijke cacao. Dit betekent dat als kwaliteit boeren uit armoede kan helpen, de Nederlandse markt hier een belangrijke rol in kan spelen door deze transitie te ondersteunen. En dat is waar traceerbaarheid om de hoek komt kijken.

Cacao, meer dan een gewoon handelsgoed

Het gesprek aangaan over kwaliteit kan lastig zjin, omdat de meeste cacao boeren nog nooit chocolade geproefd hebben. Tewa Moseray, een cacaoboer die aan Randlyn Holdings Ltd levert, is zo’n voorbeeld. Ze is moeder van zeven dochters en heeft hard gewerkt als boerin sinds de dood van haar man, maar ze vraagt zich af of haar dochters haar pad wel moeten volgen. “Vrouwen zouden dit werk niet moeten doen”, wijzend op het geweld en het gebrek aan steun. Het doel, vertelt ze, is dat haar dochters hun brood verdienen in de stad, maar ze is onzeker of die optie wel reëel is. Ze concludeert: “Iedereen heeft cacao nodig, dus we kunnen niet zomaar zeggen we zorgen niet voor de boerderij”.

Zoals in veel andere producerende landen, opereren de meeste Sierra Leonese boeren in een overlevingsstand. Dit is een oud en welbekend symptoom, dat erop wijst dat cacaoteelt op de lange termijn in gevaar komt. Maar, zelfs meer dan dat, het gebrek aan hoop en enthousiasme rondom cacao is ook een reden voor de vele gemiste kansen. Meerdere recente studies geven aan dat ondersteuning voor productiviteit essentieel is voor het verhogen van het leefbaar inkomen van boeren, en dat is ook wat we in het veld gezien hebben. Tewa Moseray bijvoorbeeld, verbouwt minder dan de helft van de capaciteit van haar land. Gefocust op prijzen, heeft ze geen echt antwoord als het gaat om het verhogen van de productiviteit. “Soms heb ik iemand die helpt en kan ik grotere stukken land ontginnen, andere stukken lukt niet. Ik doe wat ik kan”.

Sierra Leone
Als ontwikkelingswerkers zijn we geneigd om te denken dat we voor boeren moeten denken, maar zij kunnen alleen maar meer geld maken en een betekenisvol leven hebben als zijzelf realiseren dat een echt partnerschap ook hun betrokkenheid vereist. Dus we moeten onszelf afvragen, hoe kunnen we boeren laten zien dat verandering echt mogelijk is.
Andrew Morrison, Solidaridad West Afrika Foto: Marten van Gils, Fairdoods tech directeur tijdens een Trace demo

Het identificeren van goede vruchten, het op de juiste manier fermenteren en drogen daarvan zijn enkele van de vele stadia van een proces dat leidt tot meer werk voor boeren, maar het betekent ook meer winst. Onze partner in het veld, Andrew Morisson, Programma Technisch Adviseur bij Solidaridad, ziet er potentie in om de kwaliteit te verbeteren en om er een concurrentievoordeel van te maken door de boer te belonen en door de juiste praktische stappen te doorlopen. Andrew: “Waarom zouden boeren tijd spenderen op de boerderij als opkopers tevreden zijn met rauwe of natte bonen? ” Hij gelooft dat het allemaal begint met de bereidheid om te betalen voor kwaliteit van de verschillende spelers in de keten. “Als de handelaar in Europa bereid is te betalen voor kwaliteit, zal de eerste koper ook bereid zijn om kwaliteit te kopen, ten voordele van de boer, die dan ook bereid zal zijn extra tijd te investeren in kwaliteit.”, legt hij uit.

Technologie maakt het mogelijk

In tegenstelling tot andere goederen zoals koffie, dat algemeen bekend staat als en wordt geconsumeerd als een specialiteit in het Noorden, mist de cacaoindustrie algemene standaarden en definities. De cacaovrucht wordt meestal geconsumeerd als de chocolade die we kennen, maar waar veel andere ingrediënten in verborgen zitten – suiker, melk, gehydrogeneerd vet en conserveermiddelen om er maar een paar te noemen. Maar, net zoals koffie, begint cacao van superieure kwaliteit ook bij de boer, waar arbeiders werken om vruchten zonder enig gebrek te produceren, met de bedoeling om zo een Premium betaling te ontvangen die ligt boven de marktprijs van massagoederen. Het resultaat: een product dat geroemd wordt om zijn voedingswaarde en zijn fijne smaken en aroma’s, is nog steeds beperkt tot niche-initiatieven gericht op speciale producten, chef-koks en gespecialiseerde sectoren in de industrie.

Volledige traceerbaarheid en respect voor boeren en natuur, zijn dus onlosmakelijk verbonden met cacao van superieure kwaliteit. Dat is ook de reden waarom de meeste boeren en de eerste kopers in Sierra Leone al met een zekere mate van transparantie werken, aangezien biologische en fairtrade-certificeringen al aanwezig zijn. “Lokale kopers hebben het idee van deze pilot met enthousiasme omarmd omdat zij echt zien dat Trace extra waarde toevoegt aan hun producten. Het gaat verder dan de certificeringsvereisten en het kan meer doen voor het imago van hun product en hun concurrentievermogen op de wereldmarkt”, zegt Andrew. Deze innovatie stelt verschillende belanghebbenden, inclusief consumenten, in staat om het kwaliteitsaspect beter te begrijpen en daar dus ook om kunnen vragen.

Sierra Leone - IMG_1379
Traceerbaarheid en transparantie zijn al op het netvlies bij alle spelers, maar nu kunnen boeren het op hun eigen niveau zien doordat ze betalingen kunnen controleren en of eerste kopers fouten corrigeren die zijn begaandoor hun commissiebureaus of inkopers
Andrew Morrison, Solidaridad West-Afrika Foto: Randlyn Holdings Ltd

Behalve voor consumenten, speelt deze eerste traceerbare partij cacao ook een belangrijke rol voor boeren. Ibrahim Sanoh, van Randlyn Holdings Lts., legt uit dat boeren gedemotiveerd zijn omdat de waardering voor hun werk vaak naar de eerste kopers of de bedrijven gaat. “Deze boeren kunnen nu deel zijn van de verhaallijn, hun capaciteiten versterken met een grotere inbreng, en hopelijk uiteindelijk profiteren van de data die we delen in de Trace pilot”, zegt hij tevreden. “Als we niet aan deze cruciale problemen werken, zal er geen markt zijn voor de volgende generatie boeren die hiervoor zouden willen werken.

De volgende stap? Meer boeren en kopers betrekken bij deze interventie die de stem van kleine boeren versterkt, hun onderhandelingspositie in de keten vergroot en een eerlijkere waardeverdeling bevordert. Met andere woorden, modellen ondersteunen waarbij winstgevendheid en duurzaamheid hand in hand gaan en de transitie niet ten koste van de boeren.

traceable quality cocoa

Het lijkt erop dat je ook geeft om de mensen achter ons voedsel.

Blijf op de hoogte van de sociaal-economische vooruitgang in het wereldwijde voedselsysteem via onze tweemaandelijkse nieuwsbrief.